|
Isparta
Şehir Reh beri
GENEL BİLGİLER Yüzölçümü: 8.933 km²
Nüfus: 434.771 (1990)
İl Trafik No: 32
Ege, Akdeniz ve İç Anadolu Bölgelerinin kesiştiği
Göller Bölgesi denilen noktada yer alan Isparta ili,
Eğirdir, Kovada ve Gölcük gölleri, Kovada ve Kızıldağı
Milli Parkları ile zengin bir fauna ve floraya sahiptir.
İnanç Turizminin merkezi Yalvaç ilçesi Anadolunun kültür
zenginliğini tüm ihtişamı ile yansıtmaktadır.
Kayak Merkezinin yeraldığı Davraz Dağı, doğa yürüyüşü ve
nehir sporlarına elverişli kanyonlar, mağaralar ve
dağları ile pek çok doğa sporlarının yapıldığı
merkezdir.
Isparta'nın turizm kapısı Eğirdir, alternatif turizm
cennetidir. Dağcılık, trekking, rüzgarsörfü, yamaç
paraşütü, kampçılık turizm çeşitlerinden birkaçıdır.
İLÇELER:
Isparta ilinin ilçeleri; Aksu, Atabey, Eğirdir,
Gelendost, Gönen, Keçiborlu, Senirkent, Sütçüler,
Şarkikaraağaç, Uluborlu,Yalvaç ve Yenişarbademli'dir.
Aksu: Yaklaşık 1200 metre rakımında bulunan
Aksu İlçesi, eski adı olan Anamas’ı, ilçe coğrafyasına
hakim 2388 m yüksekliğindeki Anamas Dağından almaktadır.
Aksu ilçesinin yeraldığı yörede yapılan kazılarda, ilk
çağlardan beri iskana açık olduğu görülmektedir. Yörede,
Helenistik çağa ait M.Ö.2. ve 1. Yüzyıldan kalma
sikkelere rastlanmaktadır. Yapılan araştırmalardan, Aksu
Vadisi ve Anamas yaylaları arasındaki ulaşım
zorluklarına rağmen, civarındaki bazı köylerde 16.
yüzyıldan beri Pazar kurulmakta olduğu ve bu yörede
yoğun bir Yörük nüfusun yaşadığı anlaşılmaktadır.
Cumhuriyet döneminde, Eğirdir'e bağlı bir bucak olarak
Yenice adı altında idari konumunu sürdüren Aksu,
26.8.1988 tarihinde ilçe statüsüne kavuşmuştur.
Aksu ilçesi sınırları içindeki en önemli tarihi
kalıntılar: Timbriada, Tynada, Eurymendon Kutsal Alanı
ve Roma Köprüsü dür. Yörede turistik önemi olan Sorgon
ve Zindan Mağaraları ile Sorgun yaylası Aksu İlçe
sınırları içinde bulunmaktadır.
Atabey: Atabey İlçesi kuzeyden Senirkent ve
Uluborlu, Batıdan Gönen, güneyden merkez ilçe Isparta,
doğudan da Eğirdir ilçeleri ile çevrilidir. İlçenin
kuzeyini ve batısını Barla Dağı ve uzantıları
bulunmaktadır.
Selçuklular döneminde bilinçli bir şekilde kervansaray
ağıyla donatılan Konya-Antalya güzergahındaki
yerleşmelerinden birisi olan (Atabey) önem verildiği,
Ertokuş tarafından burada 1224 yılında inşa ettirilen
medreseden anlaşılmaktadır. 13. yy. başında tamamen
Türkleşen bölgede, önemli bir yerleşim merkezi olarak
beliren Atabay’ deki medrese Osmanlı devleti eğitim
sistemi içinde de fonksiyonunu devam ettirmiştir.
Atabey’ in 1478,1501, ve 1568 tarihlerindeki kayıtlara
göre, Eğirdir ’e bağlı bir nahiye olduğu yazılıdır.
İlçe sınırları içinde bulunan başlıca tarihi ve kültürel
varlıklar, Harmanören (Göndürle) de meydana çıkartılan
41 Küp Mezarlar, Sidera Bayat Harabeleri, Ertokuş
Medresesi, Sinan Camiidir. (18) Atabey ilçesine bağlı
olarak, İslamköy Kasabası yanında 4 adette köy yerleşimi
bulunmaktadır. Atabey ilçe merkezi Isparta’ya 23 km
uzaklıkta olup, çoğunluğu çift yol olmak üzere asfalt
yol ile bağlıdır.
Eğirdir:
Gelendost: Gelendost ilçesi, Isparta il
merkezinin kuzeyinde, Eğirdir Gölünün 10 km içerisinde
kurulmuştur. Gelendos ilçesi, ilk çağlardan beri,
Pisidya Ülkesi adı verilen Göller Bölgesinin en eski
kültür merkezlerinden birisidir. M.Ö. 3500 yıllarında
“Mirya veya Miryo” adı ile Hititlerin bir kolu olan
Anamurla Miryalılar tarafından kurulmuştur. M.Ö. 547
yıllarında bu topraklar Pisidyalıları yenen Pers’ lerin
egemenliğine geçmiştir. 17 Eylül 1176 yılında yapılan ve
bir kısmı da Gelendost Ovasında geçen Miryakefalon
Savaşını Türklerin kazanması ile Selçuklu topraklarına
katılmıştır. Gelendost daha sonra Hamidoğulları
Beyliğinin egemenliği altına girmiştir.
Gelendost, tarihi boyunca Ablada, Sabinae, Myrion,
Miryona, Miryo, Myriokafalon, Gelende-Abad, Gelendoz
adları ile anılmıştır. 16. yüzyılda Afşar nahiyesine
bağlı olan Gelendost, Cumhuriyet döneminde 1930 yılında
Afşar’ın yerine nahiye olmuştur. Daha sonrada 6.3.1954
tarih ve 6324 sayılı kanun ile de ilçe olmuştur.
Gelendost, Isparta-Konya karayolu üzerindedir.
Isparta’ya 80 km uzaklıktadır. İlçenin tüm kasaba ve
köyleri ile ulaşım olanakları her mevsim vardır. İlçede
halk ağırlıklı olarak tarımla uğraşmaktadır. Elmacılık
en önemli uğraş koludur.
Gelendos ilçe merkezinde bulunan tarihi iki cami ile
Yeşilköy sınırları içinde bulunan Ertokuş Kervansarayı
ilçenin en önemli kültür yapılarıdır.
Gönen: Isparta İl Merkezine 24 km
uzaklıklığında, Isparta-Burdur karayoluna 5 km
uzaklığındaki Gönen’in tarihi M.Ö. 3-4 yüzyıla kadar
dayanır. Tarih boyunca Kaue, Kawaena, Colonia, julia,
Augusta, Pia, Fida, Comama, Yuztinianopolis, Gonana,
Konana, Könan ve Gönen adları ile anılmıştır. Roma
İmparatorluğu Augustos’ un Pisidia adı verilen bölgede
kurulduğu dört şehirden birisidir. Araştırmalara göre
yörede ilk yerleşim birimi Yuvaca, şimdiki yayla adıyla
bilinen yerdir. Buraya ilk gelenler Yüreçi göçerleridir.
İlçe zamanla Selçukluların ve daha sonra da
Hamitoğulları Beyliği’nin egemenliği altında
bulunmuştur. Hamitoğlu Hüseyin Bey, topraklarının büyük
bir bölümünü Osmanlı Sultanı I. Murat ‘a satmıştır . 30
Aralık 1992 tarihinde yapılan düzenleme sonucunda,
İğdecik. Gölbaşı, Koçtepe ve Senirce köyleri Isparta İl
merkezine, Güneykent Kasabası, Gümüşgün Köyü Keçiborlu
ilçesine bağlanmıştır. Gönen ilçesine bağlı yerleşim
birimi olarak yalnız Kızılcık Köyü kalmıştır.
Keçiborlu: Isparta il merkezine 40 km
uzaklığındaki Keçiborlu ilçe merkezinin tarihi gelişimi
Isparta ilçe merkezi ile benzerlik göstermektedir.
Keçiborlu tarih boyunca, Eudoxiopolis, Keçik-Borlu, Kiçi-Borlu
isimleriyle anılmıştır. Keçiborlu, Hitit, İyon, Lidya,
Pers, Helen, Roma, Bizans devirlerini yaşadıktan sonra
1204 yılında Sultan Kılıç Arslan tarafından Anadolu
Selçuklu Devletinin egemenliğine girmiştir. Daha sonra
Hamitoğulları Beyliğinde Uluborlu ve Gönen’e bağlı bir
kasaba olarak varlığını sürdürmüştür.
Günümüzdeki Keçiborlu ilçesinde korunmakta olan
Keçiborlu Höyüğü, Kılıç Höyüğü, Kılıç Fari Harabeleri,
Fadıllı Harabeleri, Güneykent şehir kalıntıları,
Sinanbey Camii, Senir Hacı Osman Camii, Gümüşgün Sinan
Dede Türbesi eski çağlardan kalan eserler ve yerler
olarak görülmektedir.
İlçenin başlıca mesire ve yayla turizmi yerleri : Söğüt
Dağı Yaylası, Fadıllı Yaylası, Koru Yaylası, Taşoluk
Yaylası, Güneydere Uzundere Piknik Yeri ve göleti,
Keçiborlu Göleti, Boyralı Sini Yaylası, Aydoğmuş Akdağ
Yaylası, Senir, Tepecik ve Ardıçlı Köyleri Burdur Gölü
Kenarı Plaj sahasıdır.
Keçiborlu adının, bölgenin küçük tepeciklerinden
oluşmasına izafeten Kiçi (Küçük) Bor (Taş)
kelimelerinden oluştuğu Kiçiborlu ’dan bozulduğu
sanılmaktadır.
Senirkent: Isparta İl Merkezine 76 km
uzaklığında, Eğirdir Gölü’ nün Hoyran Gölü adı verilen
kuzey kısmının batısında bir vadide yer alan ilçe, dağ
eteğindeki meyilli düzlük bir arazide kurulmuştur. Zira
“Senir” dağ eteğindeki meyilli düzlük anlamına
gelmektedir.
Senirkent’in bulunduğu bölgenin, tarihin çok eski
devirlerinden beri yerleşim merkezi olduğu,
buluntulardan ve yapılan araştırmalardan
anlaşılmaktadır. Ancak su kanalı, kervansaray, kale gibi
ayakta kalmış tarihi yapılara rastlamaktadır. 1370
yılında kurulmuş olan Senirkent 1807de Uluborlu’ya bağlı
nahiye statüsüne getirilmiş ve belediye teşkilatı
kurulmuştur. İlçedeki başlıca kültür varlıkları:
Tymandos Antik Kent, Yassıören Höyük, Garip Höyük,
Tohumkesen Höyük, Aralık Höyük Gençali Höyük, Veli Baba
Türbesidir.
Sütçüler: Isparta'nın güneyinde yer alan
Sütçüler ilçesinin kuruluşunun M.Ö. 200 yıllarına kadar
dayandığı bilinmektedir. Bu gün Adada olarak
adlandırılan antik kent, Pisidya bölgesinde; Pisidya ile
Pamfilya bölgeleri arasında yer almaktadır. 1330
yıllarında Hamitoğulları beyliği Eğirdir’ de kurulana
kadar Sütçüler Selçuklular ’ın elinde kalmıştır .
Osmanlılar zamanında bir süre Kara Bavlu olarak
anılmıştır. Zamanla Bavlu şekline dönüşen isim,
Cumhuriyet döneminde 1926 yılına kadar sürmüş, bu
tarihte yerleşime dağ-dağlık anlamına gelen Cebel ismi
verilmiştir. 1938 yılında belde halkının büyük
şehirlerde sütçülük yapmaları üzerine isimi Sütçüler
olarak değiştirilmiş ve Eğirdir ’e bağlı bir nahiye iken
ilçe statüsü verilmiştir.
İlçenin belli başlı kültür varlıkları arasında,
ilçenin tarihi gelişimini simgeleyen kalıntılarından
Adada antik kenti gelir. Antik kent ilçe merkezine 12,
Sağrak köyüne 2 kilometre uzaklıktadır. Diğer kültürel
varlıkları ise, Sığırlık Harabeleri, Taşkapı Harabeleri,
Zorzila Kalıntıları, Sefer Ağa Camii, Çandır Köprüsüdür.
Uluborlu: Uluborlu, tarih öncesi devirlerden
beri çeşitli medeniyetlerin hüküm sürdüğü yörede yer
almaktadır. Uluborlu’nun 4000 yıl öncesi Hititler
tarafından kurulduğu bilinmektedir. Bu döneme ait
kalıntılara yörede hala rastlanmaktadır. Uluborlu,
Türklerin fethi öncesinde Apolonia, Sozopolis, Mardion,
Mardiyon, Mardiaion adlarıylada anılmıştır. 1070 yılında
Türklerin egemenliğine girmiştir. Bu devirden sonra
Uluborlu, Borgulu, Burgulu, Uluğborlu isimleri de
almıştır.
Uluborlu’da yaklaşık 17 türde kiraz
yetiştirilmektedir. Uluborlu kirazı Avrupa ülkelerinde
çok tutulmaktadır. Ürünün büyük bir kısmı ihraç
edilmektedir. İlçede Temmuz ayının ilk haftasında 2 gün
süreli Altın Kiraz ve Yağlı Pehlivan Güreş Şenlikleri
düzenlenmektedir.
YALVAÇ
 İnanç
Turizminin merkezi Yalvaç Anadolunun kültür zenginliğini
tüm güzelliği ile yansıtmaktadır.
Yalvaç, Büyük İskenderin Generali Seleukos tarafından
kurulan, Pisidia kentlerinin ilki ve en büyüğü olan
Antiochia'ya ev sahipliği yapmıştır.
Yenişarbademli: Yenişarbademli, Beyşehir
Gölünün batısında, Toros Dağlarının kuzey uzantısı olan
Anamas Dağları ile bütünleşir. İlçe doğusunda, Beyşehir,
batısında Aksu ve kuzeyinde Şarkikaraağaç ilçeleri ile
çevrilidir. İlçenin rakımı 1150 metredir. İlçe sınırları
içerisinde bulunan Dedegöl Dağı (2892 m) ile Isparta’nın
en yüksek dağıdır. Yenişar tarih boyunca pek çok
uygarlığa sahne olmuştur. Yapılan araştırmaya göre, M.Ö.
4000 yıllarında Etiler , M.Ö. 1500 yıllarında
Frikyalılar, M.Ö. 800 yıllarında İyonlar, M.Ö. 600
yıllarında Lidyalılar, M.Ö. 446 yıllarında Persler, M.Ö.
190 yıllarında Romalılar, M:S. 395 yıllarında da
Bizanslar yörede uygarlık kurmuşlardır.
1071 Malazgirt Zaferinden sonra 1142 yıllarında Selçuklu
topraklarına katılabilmiştir. 1810 yılında Konya
Vilayetine bağlı bir kaza olmuştur. Selçuklulara ait
Kubad-ı Abad Sarayı kalıntıları da ilçe hudutları içinde
yer almaktadır.
Yenişarbademli, Şarkikaraağaç üzerinden asfalt yol ile
Isparta il merkezine 177 km uzaklıktadır. Yenişarbademli’
nin , başlıca gelir kaynağı, tarım, hayvancılık, orman
işçiliği ve balıkçılıktır. |
